កូដ QR ត្រូវបានបង្កើតឡើងជាលើកដំបូងនៅឆ្នាំ ១៩៩២ នៅពេលដែល Masahiro Hara អ្នកអភិវឌ្ឍន៍ម៉ាស៊ីនស្កេនបាកូដម្នាក់ ត្រូវបានអតិថិជនស្នើឱ្យរចនាឧបករណ៍ស្កេនដែលមានល្បឿនលឿនជាងមុន។ ក្នុងអំឡុងពេលស្រាវជ្រាវរបស់គាត់ Masahiro Hara បានរកឃើញកម្រិតដែនកំណត់ជាច្រើនរបស់បាកូដប្រពៃណី៖ វាអាចផ្ទុកតួអក្សរបានត្រឹមតែ ២០ តួប៉ុណ្ណោះ មានសមត្ថភាពផ្ទុកព័ត៌មានតិច និងអាចស្កេនបានតែតាមទិសដៅតែមួយប៉ុណ្ណោះ។
ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាទាំងនេះ Masahiro Hara បានបង្កើតប្រព័ន្ធបាកូដថ្មីមួយដែលអាចផ្ទុកទិន្នន័យបានច្រើន និងអាចស្កេនបានពីមុំជាច្រើន។ កូដ QR ត្រូវបានដាក់ឱ្យប្រើជាផ្លូវការជាលើកដំបូងនៅឆ្នាំ ១៩៩៤ ដោយក្រុមហ៊ុន Denso Wave ដែលជាក្រុមហ៊ុនរងរបស់ Toyota មានមូលដ្ឋាននៅប្រទេសជប៉ុន ដើម្បីតាមដានដំណើរការផលិតរថយន្ត។
កូដ QR បានចាប់ផ្តើមទទួលបានប្រជាប្រិយភាពយ៉ាងទូលំទូលាយនៅឆ្នាំ ២០១១ នៅពេល Macy’s (ក្រុមហ៊ុនលក់សំលៀកបំពាក់ធំមួយនៅទីក្រុងញូវយ៉ក) និង Best Buy (ក្រុមហ៊ុនលក់ឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិកអន្តរជាតិរបស់អាមេរិក) បានដាក់ឱ្យប្រើនៅក្នុងហាងរបស់ពួកគេ។ ទោះជាយ៉ាងណា នៅពេលនោះ ការទទួលយកកូដ QR នៅតែប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាចម្បងៗ ដូចជា៖ ល្បឿនអ៊ីនធឺណិតយឺត ស្មាតហ្វូនមិនទាន់រីករាលដាល អ្នកប្រើត្រូវតែទាញយកកម្មវិធីស្កេនបន្ថែម និងទំព័រចុះចត (landing page) មិនទាន់បំពាក់ឱ្យសមស្របសម្រាប់ឧបករណ៍ចល័ត។
យោងតាមទស្សនាវដ្តី Forbes នៅឆ្នាំ ២០១២ “កូដ QR គឺជាបច្ចេកវិទ្យាដែលកំពុងចូលទៅក្នុងវេលាអស្រពិច” ព្រោះទាំងអាជីវកម្ម និងអ្នកប្រើប្រាស់កំពុងប្រើវាមិនត្រឹមត្រូវ។ ទោះជាយ៉ាងណា ការកើនឡើងយ៉ាងគំហុកនៃការប្រើប្រាស់កូដ QR ចាប់តាំងពីការរីករាលដាលជំងឺកូវីដ-១៩ បានបង្ហាញអត្ថប្រយោជន៍ផ្ទុយទៅវិញ។ មានភស្តុតាងបង្ហាញថា បាកូដ ២វិមាត្រនេះត្រូវបានស្កេនលើទូរស័ព្ទចល័តជាង ១៤ លានគ្រឿងនៅសហរដ្ឋអាមេរិក។ សិក្សាមួយរបស់ Statista ដែលធ្វើនៅសហរដ្ឋអាមេរិក និងចក្រភពអង់គ្លេស បានរកឃើញថា ៨៥% នៃអ្នកឆ្លើយសំណួរបានប្រើកូដ QR ហើយ ៣០% បានស្កេនកូដមួយក្នុងសប្តាហ៍ចុងក្រោយ។ ដូចដែលទស្សនាវដ្តី WIRED (សហរដ្ឋអាមេរិក) បានសរសេរយ៉ាងត្រឹមត្រូវថា៖ “កូដ QR គឺជាបច្ចេកវិទ្យាដែលទៅមុខសម័យរបស់ខ្លួន”។
ការប្រើប្រាស់កូដ QR បានកើនឡើងយ៉ាងគំហុកក្នុងអំឡុងពេលកូវីដ-១៩
ការរីកចម្រើននៃបច្ចេកវិទ្យាព័ត៌មាន និងបណ្ដាញទូរស័ព្ទចល័ត បានផ្លាស់ប្តូរភាពសំខាន់របស់កូដ QR។ ចំនួនប្រជាជនលើអ៊ីនធឺណិតពិភពលោកឥឡូវនេះលើស ៥.២ ពាន់លាននាក់។ នៅខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០២១ ល្បឿនទាញយកមធ្យមតាមទូរស័ព្ទចល័តឈានដល់ ៥៥.០៧ Mbps ដែលកើនឡើង ៩៨.៩% បើប្រៀបធៀបនឹងឆ្នាំមុន។ ជាមួយនឹងនេះ ទាំងប្រព័ន្ធ iOS (ចាប់ពី iOS 11) និង Android ក៏បានបញ្ចូលមុខងារស្កេនកូដ QR តាមកាមេរ៉ាទូរស័ព្ទផ្ទាល់។ កត្តាទាំងនេះបានជួយឱ្យកូដ QR សមនឹងឈ្មោះ “quick response” របស់ខ្លួន និងក្លាយជាផ្នែកមួយនៃជីវិតប្រចាំថ្ងៃ។
កូដ QR និងទីផ្សារចល័ត
ដោយសារអត្ថប្រយោជន៍ដ៏លេចធ្លោរបស់វា កូដ QR ត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ ជាពិសេសក្នុងវិស័យទំនាក់ទំនង និងទីផ្សារ។
ទីផ្សារចល័ត មានន័យថា ការផ្សព្វផ្សាយផលិតផល និងសេវាកម្មតាមឧបករណ៍ចល័ត។ ដូចជាទីផ្សារប្រពៃណី គោលបំណងសំខាន់របស់វាគឺ បង្កើនការចងចាំម៉ាក រក្សាភាពពេញចិត្តអតិថិជន ទាក់ទាញអតិថិជនថ្មី ស្ថាបនាអត្តសញ្ញាណម៉ាក និងធ្វើស្រាវជ្រាវទីផ្សារ។
អាស្រ័យទៅលើអ្នកចាប់ផ្តើមសកម្មភាពទីផ្សារ (អ្នកទីផ្សារ ឬអតិថិជន) ទីផ្សារចល័តត្រូវបានបែងចែកជាយុទ្ធសាស្ត្រមូលដ្ឋានពីរគឺ push និង pull។ យុទ្ធសាស្ត្រ push គឺការផ្ញើមាតិកាដោយផ្ទាល់ទៅអតិថិជន ដូចជា SMS ឬអ៊ីមែល។ ផ្ទុយទៅវិញ យុទ្ធសាស្ត្រ pull គឺអតិថិជនជាអ្នកចាប់ផ្តើមដោយខ្លួនឯង ដោយស្វែងរកព័ត៌មានផលិតផល ហើយបន្តទំនាក់ទំនងជាមួយអ្នកទីផ្សារតាមឧបករណ៍ចល័ត។
យុទ្ធសាស្ត្រទីផ្សារចល័តត្រូវបានបែងចែកជាពីរប្រភេទ push និង pull អាស្រ័យទៅលើអ្នកចាប់ផ្តើមសកម្មភាព
ក្នុងបរិបទនេះ កូដ QR គឺជាបច្ចេកវិទ្យាដែលអនុវត្តក្នុងយុទ្ធសាស្ត្រ pull។ អ្នកប្រើប្រាស់អាចស្កេនកូដដោយសេរី ដើម្បីចូលទៅកាន់ព័ត៌មានទីផ្សាររបស់ម៉ាក។ ក្នុងទីផ្សារចល័ត កូដ QR ត្រូវបានបែងចែកជាពីរប្រភេទ អាស្រ័យទៅលើទីតាំងនិងព័ត៌មានដែលវាផ្ទុក។
ឥទ្ធិពលកូដ QR ទៅលើ Marketing Mix ក្នុងទីផ្សារចល័ត
Müge Klein ពីមហាវិទ្យាល័យគ្រប់គ្រងអាជីវកម្មសាកលវិទ្យាល័យតួកគី-អាល្លឺម៉ង់ បានធ្វើស្រាវជ្រាវមួយឈ្មោះ “The Contribution of QR Codes to the Marketing Mix”។ ការស្រាវជ្រាវបង្ហាញថា កូដ QR អាចអនុវត្តបានគ្រប់ដំណាក់កាល និងមានការចូលរួមវិជ្ជមានទៅលើធាតុទាំង ៤Ps (ផលិតផល តម្លៃ ផ្សព្វផ្សាយ ទីតាំង) និង ៤Cs (អតិថិជន ចំណាយ ទំនាក់ទំនង ភាពងាយស្រួល)។
អ្នកនិពន្ធបានយកឧទាហរណ៍ ហាងលក់កូនក្មេងស្មើស្មានពិតរបស់ Walmart នៅសហរដ្ឋអាមេរិក ជាករណីសិក្សាអំពីការប្រើកូដ QR ក្នុងទីផ្សារចល័ត។ ម៉ាកបានរចនាតំបន់បង្ហាញផលិតផល “ស្មើស្មានពិត” ដោយភ្ជាប់កូដ QR ទៅនឹងមុខទំនិញនីមួយៗ។ អតិថិជនអាចស្កេនកូដ ដើម្បីទទួលបានព័ត៌មានផលិតផលតាមអនឡាញ ដោយមិនចាំបាច់ទៅដល់ហាងផ្ទាល់។
តំបន់បង្ហាញកូនក្មេងស្មើស្មានពិតរបស់ Walmart ជាមួយកូដ QR
១. ផលិតផល – អតិថិជន
សម្រាប់ផ្នែកផលិតផល – អតិថិជន កូដ QR ជួយឱ្យអ្នកទីផ្សារប្រមូលមតិយោបល់ពីអតិថិជន ដើម្បីអភិវឌ្ឍផលិតផលឱ្យប្រសើរឡើង។ វាក៏អាចអនុវត្តជារង្វាន់ ដូចជាការផ្តល់ជូនពិសេស ឬប័ណ្ណបញ្ចុះតម្លៃសម្រាប់អតិថិជនដែលចូលរួមក្នុងការស្ទង់មតិ។
២. តម្លៃ – ចំណាយ
កូដ QR ត្រូវបានប្រើដូចជាបច្ចេកវិទ្យាទីផ្សារចល័តផ្សេងៗទៀតសម្រាប់ផ្នែកតម្លៃ និងចំណាយ។ អតិថិជនអាចទទួលបានប័ណ្ណបញ្ចុះតម្លៃផ្ទាល់ខ្លួន ឬពិសេស ដោយស្កេនកូដ ដូចជាការផ្ញើតាម SMS ឬអ៊ីមែល។
នៅឆ្នាំ ២០២០ Burger King បានចាប់ផ្តើមកម្មវិធីផ្សព្វផ្សាយពិសេសមួយ ខណៈពេលមនុស្សភាគច្រើន “ស្នាក់នៅផ្ទះ” ដោយសារកូវីដ-១៩។ កូដ QR ដែលមានព័ត៌មានផ្សព្វផ្សាយនឹងផ្លាស់ទីលើអេក្រង់ទូរទស្សន៍ក្នុងពេលផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម ១៥ វិនាទី។ អ្នកប្រើប្រាស់ដំបូង ១០,០០០ នាក់ដែលស្កេនកូដនោះ នឹងទទួលបាន Whopper មួយឥតគិតថ្លៃ នៅពេលបញ្ជាទិញតាមកម្មវិធី Burger King។
Burger King ប្រើកូដ QR ក្នុងការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មតាមទូរទស្សន៍
កូដ QR មិនត្រឹមតែផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ភ្លាមៗដល់អតិថិជនតាមរយៈសកម្មភាពស្កេនប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែទីផ្សារចល័តផ្អែកលើកូដ QR ក៏នាំមកនូវអត្ថប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់សម្រាប់ម៉ាកផងដែរ។ ឧទាហរណ៍ Walmart មិនចាំបាច់ចំណាយថ្លៃថែទាំ ឬជួសជុលហាងផ្ទាល់ទេ។ ចំណាយរបស់ពួកគេគ្រាន់តែជាថ្លៃជួលបដា និងថែទាំហាងអនឡាញ ប៉ុន្តែទាបជាងការបើកហាងផ្ទាល់ខ្លួនយ៉ាងច្រើន។
៣. ផ្សព្វផ្សាយ – ទំនាក់ទំនង
ក្នុងសៀវភៅ “Definition and Redefinition” របស់ Louis J Haugh ការផ្សព្វផ្សាយលក់ ត្រូវបានកំណត់ថា “សកម្មភាពផ្ទាល់ខ្លួនដែលផ្តល់តម្លៃបន្ថែមទៅផលិតផល ឬជំរុញក្រុមលក់ អ្នកចែកចាយ ឬអតិថិជនចុងក្រោយឱ្យសម្រេចចិត្ត។ គោលបំណងនៃការផ្សព្វផ្សាយលក់គឺបង្កើតការបញ្ជាទិញភ្លាមៗ”។
ការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាកូដ QR ក្នុងការផ្សព្វផ្សាយ និងទំនាក់ទំនងអាចជំរុញភាពចង់ដឹងរបស់អតិថិជន។ កត្តាចិត្តវិទ្យានេះជួយឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់ស្កេនកូដ ទោះបីមិនមានចំណាប់អារម្មណ៍លើផលិតផលក៏ដោយ។ ទំព័រចុះចត (landing page) អាចផ្តល់ព័ត៌មានផលិតផលផ្សេងៗ ដូចជា តម្លៃ ផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម និងយុទ្ធនាការផ្សព្វផ្សាយ។
ការប្រើកូដ QR ក្នុងការផ្សព្វផ្សាយ និងទំនាក់ទំនងជំរុញភាពចង់ដឹងរបស់អតិថិជន
ក្នុងករណីសិក្សាហាងស្មើស្មានពិត Walmart មានមូលហេតុសំខាន់ពីរដែលជំរុញអតិថិជនឱ្យស្កេនកូដ៖
- ភាពចង់ដឹងអំពីកូដ
- ចំណាប់អារម្មណ៍លើផលិតផល
តាមរយៈការស្កេនកូដ អតិថិជនទទួលបានមាតិកាផ្សព្វផ្សាយ និងព័ត៌មានផលិតផល។ ការទំនាក់ទំនងរវាងអ្នកទីផ្សារ និងអតិថិជនកើតឡើងតាមអនឡាញ និងមានភាពអន្តរកម្មខ្ពស់ អតិថិជនអាចចាប់ផ្តើម ឬបញ្ចប់ការចូលរួមនៅពេលណាក៏បាន។
ដោយសារបច្ចេកវិទ្យាកូដ QR អាចនាំអ្នកប្រើទៅកាន់ព័ត៌មានជាច្រើនប្រភេទ ដូចជា អត្ថបទ រូបភាព វីដេអូ សំឡេង ឬបន្សំគ្នា មាតិកាទាំងនេះអាចទាក់ទាញអ្នកប្រើដែលមិនមានបំណងទិញផងដែរ និងបម្លែងពួកគេជាអតិថិជនសក្តានុពល។ ជាពិសេស សកម្មភាពទីផ្សារដែលចាប់ផ្តើមដោយអតិថិជនផ្ទាល់ខ្លួន មានឱកាសឱ្យពួកគេចូលរួមជាមួយមាតិកាម៉ាកកាន់តែច្រើន។
អ្នកប្រើអាចអន្តរកម្មជាមួយម៉ូដែល Porsche ដោយស្កេនកូដ QR
នៅព្រឹត្តិការណ៍ Digital Expo ឆ្នាំ ២០១៨ Porsche បានប្រើកូដ QR ដើម្បីផ្តល់បទពិសោធន៍អន្តរកម្មដល់អ្នកប្រើ។ ម៉ាកបានរចនាទំព័រចុះចតឱ្យអតិថិជនអាចជ្រើសរើសពណ៌ និងអន្តរកម្មជាមួយម៉ូដែល Porsche Cayenne Turbo 2019។
៤. ទីតាំង – ភាពងាយស្រួល
កូដ QR តែងតែត្រូវបានពិពណ៌នាថាជា “សោសកល” ដែលបើកចូលទៅកាន់ពិភពព័ត៌មានអនឡាញ។ បើប្រៀបធៀបនឹងហាងផ្ទាល់ខ្លួន ហាងស្មើស្មានពិតប្រើកូដ QR អាចផ្តល់ព័ត៌មានជាច្រើនប្រភេទទៅអតិថិជនតាមទំព័រចុះចត បានយ៉ាងងាយស្រួល និងធ្វើឱ្យដំណើរការទិញទំនិញរហ័សជាងមុន។
ក្រុមហ៊ុនលក់រាយធំ Amazon Go ក៏បានអនុវត្តបច្ចេកវិទ្យានេះផងដែរ។ ហាងរបស់ពួកគេប្រើកូដ QR សម្រាប់ការទូទាត់ដោយស្វ័យប្រវត្តិ ដោយមិនចាំបាច់មានបុគ្គលិកគិតលុយ និងជួយកាត់បន្ថយថ្លៃឈ្នួលបុគ្គលិក ព្រមទាំងផ្តល់ភាពងាយស្រួលដល់អតិថិជន។
Amazon Go បង្កើនភាពងាយស្រួលអតិថិជនតាមបច្ចេកវិទ្យាកូដ QR
កូដ QR គឺជាការផ្លាស់ប្តូរបច្ចេកវិទ្យាដ៏ធំមួយសម្រាប់ពិភពលោក។ អ្នកជំនាញទស្សន៍ទាយថា កូដ QR នឹងជួយអាជីវកម្មឱ្យមានកំណើនគួរឱ្យកត់សម្គាល់ក្រោយសម័យកូវីដ។ ជាមួយនឹងឥទ្ធិពលលើ Marketing Mix ក្រុមហ៊ុនអាចប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យានេះយ៉ាងបត់បែន ដើម្បីកាត់បន្ថយចំណាយ និងផ្តល់បទពិសោធន៍ល្អប្រសើរជាងមុនដល់អតិថិជន។